همه چیز درباره گلوتن (Gluten)

گلوتن (Gluten) چیست؟ داروخانه شبانه روزی مهشاد | داروکاو

گلوتن (Gluten)  به گروهی از پروتئین ها (پرولامین و گلوتلین) که به طور طبیعی در مواد غذایی ای همچون گندم و جو موجود است، گفته می شود. این همان ماده ایست که باعث کش آمدن خمیر و تردی بافت فراورده های بدست آمده از آن می گردد. علاوه بر گلوتن طبیعی موجود در موادی همانند غلات، گاهی این ماده بطور مجزا نیز به نوشیدنی ها و مواد غذایی مانند سس کچاپ، سس سویا و بستنی افزوده می شود.

اکثر مردم مقادیری از گلوتن را بی آنکه خود از آن آگاه باشند، از طریق مواد غذایی دریافتی روزانه، وارد بدن می کنند. در اغلب مواقع مصرف گلوتن مشکل چندانی برای یک فرد سالم ایجاد نمی کند. اما چنانچه دچار بیماری خاص و یا حساسیت به گلوتن باشید، این ماده می تواند علائم بیماری شما را تشدید کند.

آیا گلوتن مضر است؟

گلوتن در دسته مواد «معمولاً بی ضرر» جای می گیرد و مصرف آن نیز برای افراد سالم به طور معمول عارضه ای به دنبال ندارد. اما اگر که به گلوتن حساسیت دارید و یا دچار بیماری خاص نظیر سلیاک، حساسیت گلوتن غیر سلیاک (NCGS) و یا بیماری های خود ایمنی هستید، باید از فراورده های حاوی گلوتن دوری کنید. چرا که این ماده می تواند سبب وخامت بیماری و تشدید علائم شما بشود.

برخی از متخصصان بر این باورند حتی افراد سالم که دچار بیماری خاصی نمی باشند نیز باید از مصرف گلوتن بپرهیزند. دلیل این موضوع این است که پرولامین، نوعی از پروتئین موجود در گندم و سایر غلات، به شدت در برابر شکسته شدن و تجزیه در بدن مقاوم است.

گلوتن در بدن

به طور معمول پروتئین مصرفی در دستگاه گوارش به اسید آمینه های جداگانه تجزیه می شود. زمانی که آنزیم های گوارشی، پروتئینی همانند پرولامین، نوعی از پروتئین موجود در گندم و سایر غلات را به خوبی نمی توانند تجزیه کنند، آن را تبدیل به زنجیره بزرگی از آمینو اسید بنام پپتید می کنند که به روده راه می یابد و به آن آسیب می زند. این پپتیدها سبب فعال شدن واکنش های سیستم ایمنی شده و در مواردی با بیماری التهاب روده نیز مرتبط هستند‌.

مواد غذایی حاوی گلوتن (Gluten)

از جمله مواد غذایی حاوی گلوتن (Gluten) عبارتند از:

• غلات

• جو

• گندم

• چاودار

• کوسکوس

• انواع نان: نان سفید، نان جو، نان غلات کامل و …

• تورتیلا

• نودل

• اسپاگتی 

• نوشیدنی های مالت

• برخی از شیرهای کاکائو 

• بستنی

• پنکیک و وافل

• سیریل صبحانه، گرانول

• شیرینی، کیک و کلوچه ها

• برخی از انواع سس: سس کچاپ، سس سویا و ‌…

از اینجا بخوانید : راهکار هایی جهت کنترل حساسیت فصلی

مواد غذایی فاقد گلوتن

همانطور که مشخص است، اغلب کربوهیدرات های مصرفی معمول در دسته «حاوی گلوتن» جای دارند و انتخاب جایگزینی مناسب برای آن ها یکی از مشکلات افرادیست که رژیم غذایی فاقد گلوتن را دنبال می کنند. از این رو در ادامه، تعدادی از مواد خوراکی فاقد گلوتن را به شما معرفی می کنیم.

 نشاسته و غلات بدون گلوتن:

• برنج

• بلال یا ذرت

• سیب زمینی

• لوبیا و حبوبات

سایر مواد خوراکی بدون گلوتن عبارتند از:

• میوه

• سبزیجات

• تخم مرغ و لبنیات

• آجیل و دانه های روغنی

• گوشت، مرغ، ماهی و غذاهای دریایی

اینجا بخوانید :  مکمل های خوراکی کلاژن و تفاوت ها

چه کسانی باید از مصرف گلوتن (Gluten) پرهیز کنند؟

اگر دچار بیماری های زیر می باشید باید از مصرف گلوتن به طور کامل بپرهیزید:

• سلیاک

• حساسیت به گلوتن

• آلرژی به گندم (Wheat allergy)

• حساسیت به گلوتن غیر سلیاک (NCGS)

چنانچه گمان‌ می‌کنید که مبتلا به بیماری مرتبط با گلوتن هستید برای پیروی از یک رژیم غذایی بدون گلوتن و یا با گلوتن پایین، بهتر است با متخصص تغذیه مشورت کنید تا روشی سالم و ایمن را برای داشتن این رژیم به شما ارائه دهد.

در زمان خرید به دنبال محصولات خوراکی که بر روی آن ها لیبل مخصوص بدون گلوتن (gluten free) درج شده، باشید.

لازم به ذکر است که تنها در مواد خوراکی نباید به  دنبال گلوتن بود بلکه در بعضی موارد در تولید برخی از مواد آرایشی، خمیردندان ها و یا حتی داروها، از این ماده استفاده می شود. استفاده از محصولات آرایشی حاوی گلوتن برای افرادی با بیماری های مرتبط با این ماده، واکنش های پوستی مانند قرمزی، خارش، التهاب و یا سوزش را به دنبال دارد. بنابراین مهم است که قبل از خرید هر محصول، برچسب آن را مطالعه کنید.

توصیه می شود افراد سالم نیز تا حد امکان از مصرف گلوتن خودداری کرده و رژیم غذایی با گلوتن پایین را دنبال کنند.

به یاد داشته باشید کسانی که در رژیم غذایی بدون گلوتن هستند، بیشتر در معرض کمبود مواد مغذی قرار دادند. بنابراین این دسته از افراد باید در انتخاب نوع غذا و همچنین ویتامین ها و مواد معدنی مورد نیاز بدن خود دقت بیشتری داشته و از مکمل های دارویی فاقد گلوتن استفاده کنند.